Ontbreken van communicatielijnen tussen NH en bewoners Jaw Jaw, bemoeilijken onderhoudsproces drinkwatervoorziening

“Door het ontbreken van een gestructureerde en transparante vorm van communicatie tussen het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH), de dorpsleiding en de gemeenschap weten bewoners van het dorp Jaw Jaw onvoldoende wat hun rol en verantwoordelijkheden zijn binnen het onderhoudsproces van de drinkwatervoorziening.” Tot deze conclusie komt Esmay Amos die op donderdag 3 September is afgestudeerd aan de opleiding Journalistiek en Communicatie aan de Academie voor Hoger Kunst en Cultuur Onderwijs (AHKCO). De titel van het onderzoek is getiteld:

“Tan Wini, Krin Watra” (vertaling: "Zuiver water blijft overwinnen"). “Een onderzoek naar het door middel van bewustwording bevorderen van lokaal eigenaarschap van de drinkwatervoorziening in het dorp Jaw Jaw.”

 In het dorp Jaw Jaw is de drinkwatervoorziening de afgelopen jaren verbeterd door de aanleg van een nieuw watersysteem. Tegelijkertijd blijkt dat een duurzame drinkwatervoorziening niet alleen afhankelijk is van technische voorzieningen, maar ook van de betrokkenheid van de gemeenschap, zegt Amos. Haar onderzoek richt zich daarom op de vraag welke communicatiestrategie het Ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen kan toepassen om het lokaal eigenaarschap van de drinkwatervoorziening in het dorp Jaw Jaw te versterken.

Uit het onderzoek blijkt dat de communicatie tussen het Ministerie van NH en de gemeenschap voornamelijk verloopt via het traditioneel gezag, dorpsvergaderingen (krutu's) en in toenemende mate via WhatsApp. Hoewel bewoners de informatie over het algemeen goed begrijpen, blijkt dat mondelinge informatie niet altijd alle bewoners bereikt. Daarnaast geven respondenten aan dat blijvende voorlichting, regelmatige communicatie en een actieve betrokkenheid van verschillende groepen binnen de gemeenschap noodzakelijk zijn om het bewustzijn rondom de drinkwatervoorziening te behouden.

De resultaten laten verder zien dat lokaal eigenaarschap binnen de gemeenschap aanwezig is. Bewoners voelen zich verantwoordelijk voor het zorgvuldig gebruik van de drinkwatervoorziening en erkennen het belang van gezamenlijk beheer. Tegelijkertijd noemen respondenten verschillende aandachtspunten, waaronder het beperkte aantal tappunten, de noodzaak van duidelijke taakverdeling en het blijvend stimuleren van bewustwording.

Toegang tot schoon drinkwater is een fundamenteel mensenrecht en vormt een essentiële voorwaarde voor gezondheid, welzijn en duurzame ontwikkeling. Beschikbaarheid van goed drinkwater werkt ook stimulerend op klein ondernemerschap, benadrukt Amos. In het binnenland van Suriname is deze toegang echter verre van vanzelfsprekend. Door geografische isolatie, gebrekkige infrastructuur en sociaal economische beperkingen hebben vele tribale gemeenschappen moeite om structureel toegang te krijgen tot veilig en betrouwbaar drinkwater. De afhankelijkheid van natuurlijke waterbronnen zoals rivieren, beekjes en regenwater maakt deze dorpen bovendien extra kwetsbaar voor vervuiling door kleinschalige goudwinning waarbij kwik wordt gebruikt.

Het bestaande drinkwatersysteem, dat bestaat uit een rivierinname, meerzijdige zuivering, opslagtank en pompinstallatie, zuivert rivierwater en via een buizennetwerk en tappunten wordt het gezuiverd water in het dorp verspreid. Het drinkwatersysteem in het dorp Jaw Jaw functioneert redelijk blijkt uit het onderzoek van Amos. Tekort aan regelmatig technisch onderhoud en het ontbreken van preventieve nazorg vormen echter een dreiging op het duurzaam functioneren van het systeem. De installatie zelf is aanwezig, maar de sociale en organisatorische fundamenten die duurzaam gebruik mogelijk moeten maken, zijn fragiel. Zonder structurele communicatiekanalen en een gedeelde verantwoordelijkheid tussen overheid en gemeenschap zal de toegang tot schoon drinkwater in Jaw Jaw fragiel blijven, blijkt uit het onderzoek.

Hoewel aanvankelijk een lokale watercommissie, in samenwerking met het Ministerie van NH, verantwoordelijk was voor het toezicht op het waterbeheer en het onderhoud van de drinkwatervoorziening, is deze structuur door beperkte animo vanuit de dorpsgemeenschap en onvoldoende begeleiding vanuit het ministerie stilgevallen. Hierdoor ontbreekt een consistent aanspreekpunt, en blijven defecten zich vaak langer dan nodig onbehandeld voortslepen.

Het gedrag van de gemeenschap ten aanzien van de drinkwatervoorziening is voornamelijk passief en afwachtend. Wanneer het beheer vooral van buitenaf wordt aangestuurd door overheidsinstanties of externe organisaties en de lokale bevolking zich niet echt verantwoordelijk voelt voor het systeem, blijven de problemen zich opstapelen zegt Amos.

Zij noemt in haar onderzoek enkele aanbevelingen waaronder het organiseren van voorlichtings- en bewustwordingsactiviteiten over verantwoord watergebruik. Behalve het betrekken van het traditioneel gezag is het ook goed als jongeren, vrouwenorganisaties, gezondheidsmedewerkers en onderwijzers worden betrokken bij de activiteiten die moeten worden afgestemd op de taal en belevingswereld. Het is verder ook verstandig om taken en verantwoordelijkheden duidelijk vast te leggen en periodiek te evalueren over de effectiviteit van de communicatie. 

Amos werd begeleidt door Rachael van der Kooye en de meelezer is Claudia Ramsaywack.