Stichting Nafasi biedt mensen met mentale problemen een luisterend oor

Van financiële problemen en depressieve gevoelens tot zelfmoordgedachten: Stichting Nafasi zet zich in voor mensen die kampen met mentale en emotionele uitdagingen. De organisatie biedt begeleiding en ondersteuning, met bijzondere aandacht voor jongeren die zich niet gehoord of begrepen voelen. Volgens voorzitter Sarafina Naarden is het belangrijk dat mensen een veilige omgeving hebben waarin zij vrijuit over hun gevoelens en problemen kunnen praten.

Ontstaan van Stichting Nafasi

Stichting Nafasi werd op 30 juni 2020 opgericht. De aanleiding voor de oprichting was de situatie van een alleenstaande moeder die met ernstige financiële problemen kampte en tegelijkertijd de zorg voor haar kinderen moest dragen. Door de moeilijke omstandigheden zag zij op een gegeven moment geen uitweg meer. Zij had behoefte aan psychologische begeleiding en voerde een gesprek met een psycholoog , maar kon het consult niet betalen.

Dit voorval bracht Naarden en die desbetreffende psycholoog op het idee om gezamenlijk een organisatie op te zetten die mensen ondersteuning kon bieden. “Na dit voorval heeft die psycholoog een gesprek met mij gevoerd en zei: ‘Ik ben een bouwer en ik sta helemaal open voor groei.’ Vervolgens gaf ik haar aan dat we het echt moeten doen. De psycholoog adviseerde mij om de kar te trekken en wij trokken het dus samen. Stichting Nafasi werd officieel geboren”, vertelt Naarden.

Ook de COVID-19-pandemie speelde een belangrijke rol bij de oprichting van de stichting. In die periode merkten Naarden en haar team dat veel jongeren het bijzonder moeilijk hadden. Sommigen kampten met depressieve gevoelens en hadden geen uitlaatklep om hun problemen te bespreken. “We zagen dat veel jongeren het ontzettend moeilijk hadden gedurende deze periode. Wij merkten in onze omgeving dat er jongeren waren die depressief waren en geen uitlaatklep hadden”, aldus Naarden.

Naarden is arts van beroep en vervult binnen de stichting de rol van coach. Zij heeft een bijzondere belangstelling voor het luisteren naar mensen en merkt dat zij zich gemakkelijk openstellen om hun persoonlijke verhalen met haar te delen. Om haar kennis en vaardigheden verder te ontwikkelen, heeft zij verschillende trainingen en cursussen op het gebied van coaching en zelfontwikkeling gevolgd. “Je moet je kunnen inleven om mensen goed te begrijpen en hen te kunnen coachen en ondersteunen”, benadrukt zij.

Stichting Nafasi bestaat uit een team van vijf personen: een psycholoog en vier coaches, onder wie Naarden. De organisatie werkt vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid, waarbij de teamleden zich inzetten om mensen zo goed mogelijk te begeleiden. Wanneer bepaalde issues te complex zijn, worden cliënten doorverwezen naar deskundigen die op het betreffende gebied gespecialiseerd zijn. Volgens Naarden werkt de stichting daarbij nauw samen met verschillende collega's.

De stichting biedt individuele en groepssessies aan op het gebied van mentale gezondheid, persoonlijke groei en het omgaan met seksualiteit. Daarbij is er aandacht voor zelfontwikkeling, zelfbewustzijn, het versterken van persoonlijke vaardigheden en het maken van bewuste keuzes rondom seksualiteit en relaties. Tot de doelgroepen behoren jongeren, gezinnen, mensen uit de LGBT-gemeenschap en mensen met chronische aandoeningen. Mensen komen bij de stichting terecht via mond-tot-mondreclame, doorverwijzingen van huisartsen en via de Facebookpagina van Nafasi .

Samenwerking en voorlichting

De stichting beschikt volgens Naarden over verschillende expertises en heeft in het verleden ook samengewerkt met de politie. Zo werden gezamenlijk jeugdvoorlichtingssessies op scholen verzorgd, waarbij aandacht werd besteed aan mentale gezondheid en situaties waarin jongeren met moeilijke omstandigheden kunnen worden geconfronteerd. Tijdens deze sessies kwamen onder meer huiselijk -, seksueel- en gendergerelateerd geweld aan de orde. Ook bij Opa Doelie heeft Stichting Nafasi voorlichtingssessies verzorgd. Daarbij werden jongeren geïnformeerd over belangrijke maatschappelijke en persoonlijke onderwerpen.

Suïcide pogingen onder jongeren

In haar werk met jongeren heeft Naarden verschillende factoren waargenomen die kunnen bijdragen aan gedachten over suïcide of poging tot. Volgens haar voelen sommige jongeren zich niet begrepen door hun ouders of ervaren zij een grote druk om aan de verwachtingen binnen het gezin te voldoen. Ook het gevoel dat broers en zussen worden voorgetrokken, kan volgens haar een rol spelen. Naarden stelt dat de problemen waarmee jongeren kampen, vaak een diepere oorsprong hebben. Een belangrijke factor is volgens haar de manier waarop binnen gezinnen met kinderen wordt gecommuniceerd. In vroegere generaties, was er weinig ruimte voor kinderen om vragen te stellen of hun gevoelens te uiten en dat speelt ook nu een rol.

“Als een kind vroeger een vraag stelde met ‘waarom’, kon het meteen een klap krijgen. Als iets niet door de beugel ging, kreeg je als kind ook niet altijd de gelegenheid om dat aan je ouders uit te leggen. Er was altijd een hiërarchie: ‘Ik ben ouder en ik sta hier, terwijl jij daaronder staat als kind.’ Je moest als kind als het ware op jezelf neerkijken”, vertelt Naarden. Volgens haar leeft bij sommige ouders bovendien de gedachte dat het voorzien in de basisbehoeften van een kind voldoende is. Ook kunnen hoge verwachtingen, bijvoorbeeld dat een kind uitsluitend hoge cijfers moet behalen, ervoor zorgen dat kinderen het gevoel krijgen dat zij alleen onder bepaalde voorwaarden worden gewaardeerd.

“Als ik je eten en drinken geef, moet je zonder problemen kunnen leven. Of je moet alleen tienen halen; pas dan houden we van je als ouders”, vertelt Naarden over de denkwijze waarmee sommige kinderen worden geconfronteerd. Zij geeft aan dat het haar raakt wanneer jongeren wel behoefte hebben om te vertellen wat er in hen omgaat, maar daarvoor geen ruimte krijgen. Wanneer zij niemand hebben bij wie zij terechtkunnen, kunnen hun problemen zich opstapelen. In sommige gevallen kan dit leiden tot ernstige gevolgen. “Laten we eerlijk zijn: als je 14 of 15 jaar bent, weet je soms niet echt waar je terechtkunt. De jongeren zitten de hele dag op TikTok te kijken naar filmpjes van mensen die dansen of challenges doen. Dat helpt ook niet veel en draagt niet altijd bij aan hun ontwikkeling”, aldus Naarden.

Naast problemen binnen het gezin kunnen ook pesten, verliefdheid en liefdesverdriet een grote emotionele impact hebben op jongeren. Naarden merkt op dat sommige jongeren na een liefdesbreuk het gevoel krijgen dat zij nooit meer iemand anders zullen vinden. Dergelijke ervaringen kunnen, vooral wanneer jongeren er met niemand over kunnen praten, zwaar op hen drukken.

Ouders moeten een veilige omgeving creëren

Volgens Naarden ligt er een belangrijke verantwoordelijkheid bij ouders en verzorgers om een omgeving te creëren waarin kinderen zich veilig voelen om hun gevoelens en problemen te bespreken. Zij benadrukt dat ouders niet alleen aandacht moeten besteden aan de materiële behoeften van hun kinderen, maar ook tijd moeten vrijmaken om naar hen te luisteren. “Het is belangrijk dat ouders zich wat meer openstellen en dat het huis waarin het kind opgroeit een veilige omgeving biedt. Ouders moeten de tijd nemen om te leren luisteren naar hun kinderen. Het huis moet heel veilig aanvoelen. Er moet ruimte zijn om vrijuit te praten over gevoelens en over wat je bezighoudt. Ook moet er ruimte zijn voor een gesprek met je ouders en verzorgers”, stelt zij.

Wanneer een tiener zich niet gehoord voelt door de ouders, kan dit volgens Naarden leiden tot veel emotionele en mentale stress. Zij vindt het daarom belangrijk dat kinderen al op jonge leeftijd leren dat zij met hun problemen bij hun ouders of verzorgers terechtkunnen. Als voorbeeld haalt Naarden de begeleiding aan van een alleenstaande moeder die zich bij Stichting Nafasi had aangemeld. De vrouw kampte met zelfmoordgedachten en had dringend behoefte aan ondersteuning. Tijdens de begeleiding bleek dat zij vooral behoefte had aan mentale rust en tijd voor zichzelf. “Zij had er behoefte aan om een periode in haar leven zonder de kinderen door te brengen. Wij hebben ervoor gezorgd dat de kinderen voor een langere periode bij een vertrouwde kennis of een familielid van haar konden verblijven. Zo kreeg zij de gelegenheid om tot rust te komen”, vertelt Naarden.

Mentale weerbaarheid vanaf jonge leeftijd

Tot slot benadrukt Naarden dat ouders hun kinderen vanaf jonge leeftijd de ruimte moeten geven om over kleine problemen te praten. Wanneer kinderen ervaren dat zij thuis veilig en zonder angst hun verhaal kunnen doen, wordt volgens haar een basis gelegd om later ook moeilijkere en complexere onderwerpen bespreekbaar te maken. Daarnaast is het belangrijk dat ouders hun kinderen leren omgaan met teleurstellingen en tegenslagen. Niet alles lukt immers meteen en kinderen moeten begrijpen dat een mislukking niet betekent dat zij het nooit zullen kunnen. “Als iets de eerste keer niet lukt, wil dat niet zeggen dat het nooit zal lukken. Ouders moeten hun kinderen deze mindset al op jonge leeftijd bijbrengen om hun mentale weerbaarheid te versterken”, aldus Naarden.