Zolang de schoenmaker er nog is

Een losse zool, een gebroken hak of die favoriete patta die uit elkaar valt. Voor sommigen is de oplossing vertrouwd. Zij gaan ermee naar de schoenmaker. Daar wordt gelijmd, geschuurd en gehamerd, zodat een schoen die bijna afgeschreven was weer een tijdje mee kan.

Bij Kempes & Co gebeurt dat al 15 jaar in een professionele setting. Schoenen komen binnen met een mankement en verlaten de zaak, waar mogelijk, gerepareerd. Het werk vraagt kennis van verschillende materialen en vooral ervaring. In de winkel vinden niet alleen reparaties plaats. “Er worden ook steunzolen aangemeten voor mensen met voetproblemen. Vaak worden zij doorverwezen door een arts”, vertelt Debby Wittekamp. Wittekamp is orthopedisch schoenmaker en directeur van Kempes & Co, en heeft samen met haar zakenpartner Guillaume Kempes de leiding. Het team telt zeven werknemers.

Kempes & Co aan de Mr. E.O.TH. Wonglaan.

In de werkruimte laat Wittekamp verschillende gereedschappen zien: een schoenmakershamer, schoenmakersmes, ruwmaker en nijptang. Verspreid door de ruimte staan machines. Het klantenbestand is breed. “Van kinderen die net beginnen te lopen tot bejaarde mensen en alles wat daartussenin zit”, zegt Wittekamp. Ook sporters komen bij Kempes & Co. De zaak maakt onder meer steunzolen en op maat gemaakte orthopedische schoenen. “Bij mensen met suikerziekte is het van belang om extra aandacht te besteden aan de voeten en vroegtijdig actie te ondernemen, alvorens er wondjes ontstaan.”

https://youtu.be/J6ibDjc4S3o?si=GXRuWeavrcNYsHMQ

Bekijk de video voor een korte impressie van de werkruimte van Kempes & Co en krijg een kijkje achter de schermen.

Wie het schoenmakersvak in Suriname wil zien, hoeft geen professionele werkplaats binnen te stappen. Buiten maakt het ambacht nog altijd deel uit van het dagelijkse straatbeeld. In de omgeving van de Centrale markt zijn de werkplekken relatief klein en zie je vaak niet veel meer dan een kruk, werkblad en gereedschap. Voor de schoenmaker, en soms zijn medewerker, liggen schoenen en slippers die nog niet helemaal zijn afgeschreven. Een zool wordt opnieuw vastgezet, een riem gerepareerd, een naad hersteld. Ondertussen gaat het leven op straat normaal door. Het is een ambacht waar we zo gewend aan zijn geraakt, dat we er gemakkelijk aan voorbijlopen.

Maar hoe lang blijft dat zo?

Waldo Artist is al langer dan 40 jaar schoenmaker. “Ik was al hier toen de Volkscredietbank nog een kleine bank was”, zegt hij. Tegenwoordig staat zijn werkplek schuin aan de overkant van de bank. Een vriend assisteert hem met het werk. Het is Artist opgevallen dat er in vergelijking met vroeger minder schoenmakers zijn. “Waar het aan ligt, weet ik niet”, zegt hij schouderophalend.

De collega van schoenmaker Waldo Artist repareert een zool. Artist draagt een grijs-wit gestreepte trui.

Iets verderop in de Saramaccastraat zit zijn 66-jarige collega Nico Oerajakana. Hij werkt dagelijks van zeven uur ‘s ochtends tot drie uur ‘s middags. “We doen het om wat bij te verdienen. Er komen vaste klanten, maar ook nieuwe”, zegt hij. Op de hoek van de Dr. Sophie Redmondstraat en Ladesmastraat werkt Patrick Biekman. Hij is ruim 30 jaar schoenmaker en leerde het vak van een vriend die inmiddels is overleden.

Schoenmaker Patrick Biekman aan het werk.

Het overdragen van het vak is volgens Wittekamp een uitdaging. “We zijn al jaren bezig om jonge jongens, ook meiden, naar binnen te halen om op te leiden”, zegt ze. Het opleiden van jongeren gaat moeizaam. “De meeste willen ‘makkelijk’ geld verdienen. Of ze willen geen vak met hun handen doen of een ambacht leren. Als ik het wat rustiger krijg, wil ik wel wat gaan doen met de jongeren van Stichting Rumas, denk ik. Het zijn jongeren die buiten de boot gevallen zijn.” Ook haar vijftienjarige zoon toonde interesse in het schoenmakersvak. “Eerst wilde hij het wel, maar nu wil hij opeens in de oil and gas, dus we gaan het zien.”

Of de schoenmaker over enkele jaren nog zo een vanzelfsprekend onderdeel is van het dagelijks leven, valt moeilijk te zeggen. Maar voorlopig is hij er nog.